Mevr A. Frens

Depressie en manie

Depressie en manie zijn twee ziekten waarbij de stemming is veranderd. Tijdens een depressie is de stemming ziekelijk verlaagd, tijdens een manie ziekelijk verhoogd.

Het kenmerkende van een depressie en een manie is dat zulke veranderingen heviger, langduriger en soms anders zijn dan gewone stemmingsveranderingen, zoals verdriet of vreugde. Dergelijke veranderingen behoren tot normale emoties die we allemaal wel kennen. We spreken pas van een depressie als de stemming ernstig is verlaagd en deze verandering niet tijdelijk is.

Verschijnselen van een depressie

In een depressie lijkt alles zwart of grijs. Het is niet meer mogelijk om nog ergens plezier aan te beleven. Naast de sombere stemming kan men zich ook lichamelijk beroerd voelen. De eetlust is meestal slecht. Veel depressieve mensen hebben er last van dat alles traag en langzaam gaat. Verder zijn ze zwijgzaam. Ze hebben moeite met concentreren, denken en onthouden.

Onrust en angst zijn eveneens voorkomende verschijnselen bij depressie. Soms is er angst voor iets speciaals, bijvoorbeeld angst om op straat te gaan. Angst kan de hele dag min of meer aanwezig zijn, maar kan ook de vorm aannemen van paniekaanvallen. Bij paniekaanvallen is er vaak spraken van een hyperventilatie-aanval met allerlei andere klachten.

Schuldgevoelens kunnen een belastende rol spelen bij een depressie. Het gevoel van nutteloosheid of waardeloosheid treedt dan op. In een depressie kan het idee ontstaan dat verder leven geen zin meer heeft. Men overziet het leven niet, men weet niet hoe het verder moet. Men voelt zich min of meer te moe om verder te leven. Zelfmoordgedachten kunnen zowel voor de persoon als voor de omgeving bedreigend zijn.

Soms kan een depressie zo erg worden, dat men psychotisch raakt. Daarbij kunnen gedachten voorkomen die niet op feiten berusten (wanen), maar die voor diegenen wel waar lijken. Men denkt bijvoorbeeld bij lichamelijk klachten dat men een ongeneeslijke ziekte heeft. Tevens kan men ook stemmen horen die anderen in de omgeving niet horen (hallucinaties). Wanen en/of hallucinaties zijn vaak zeer beangstigend voor de persoon die ze ondervindt. En de psychotische verschijnselen zijn voor de omgeving vaak onbegrijpelijk.

Verschijnselen van een manie

Een manie is enigszins het tegenovergestelde van een depressie. De stemming is zeer opgewekt en kan geprikkeld zijn en overmatig vrolijk. De omgeving erkent deze stemming als te goed of ziekelijk. Men maakt allerlei plannen, wil van alles. Het denken gaat snel of gejaagd. Er kan veel geld uitgegeven worden aan kleding, auto’s enz. Men brengt zichzelf daardoor in financiële problemen. De overactiviteit kan ook chaotische vormen aannemen. 

Men onderneemt te veel om alles ook tot een goed einde te brengen. Lichamelijke vermoeidheid speelt een rol doordat men zichzelf overbelast en vaak weinig slaapt. In een manie voelt men zich zekerder van zichzelf dan normaal. Men kan het idee hebben over bepaalde gaven te beschikken en daarom veel aan te kunnen. We spreken dan van grootheidsgevoelens. Soms kunnen de grootheidsgedachten zulke vormen aannemen dat er spraken is van psychotische verschijnselen. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van een grootheidswaan.

Oorzaken van depressie en manie.

Het is niet mogelijk één oorzaak aan te geven van een depressie of manie. Bijna altijd gaat het om een combinatie van oorzaken.

Er kan sprake zijn van een psychische oorzaak. Hoe iemand reageert op een situatie hangt af van zijn of haar karakter. Hoe sterk is iemands persoonlijkheid?

Daarnaast is er ook een sociale oorzaak. Er kunnen zich veel gebeurtenissen voor doen in het leven van één persoon, bijvoorbeeld echtscheiding of verlies van dierbaren.

Soms ontstaat er een depressie of een manie zonder duidelijke aanleiding. Men spreekt dan van een biologische oorzaak. Dit komt door erfelijke belasting.

Zoals gezegd gaat het bij de meeste mensen bij het ontstaan van hun ziekte om een combinatie van oorzaken die zowel psychosociaal, als biologische van aard zijn.

Hulp van familieleden en betrokkenen

De meeste mensen met een depressie (of een manie) krijgen de eerste steun van hun familieleden of betrokkenen. Deze doen er over het algemeen goed aan om te luisteren naar wat de patiënt vertelt en kunnen anderzijds proberen om hem te steunen, vooral door hem hoop te bieden en moed in te spreken. Soms heeft de patiënt zelf onvoldoende of zelfs helemaal geen inzicht in zijn eigen situatie. In dat geval kunnen familieleden of verwanten proberen de patiënt zelf uit te leggen wat er met hem of haar aan de hand is.

Overigens kan het moeilijk zijn om de patiënt te overtuigen dat hij ziek is en dat hij naar de huisarts of zelfs de psychiater moet en/of medicijnen moet slikken. De reacties van de patiënt kunnen voor familieleden of verwanten ontmoedigend zijn. Het is de kunst om vol te houden. Men kan wellicht troost vinden in de gedachte dat de meeste patiënten achteraf dankbaar zullen zijn voor wat er voor hen is gedaan. Vaak is het nodig dat familieleden met de patiënten meegaan naar de psychiater om hem te helpen bij het gesprek en zo nodig aanvullende informatie te geven. Veel depressieve patiënten hebben namelijk concentratie-of geheugenstoornissen of zijn te geremd om zelf hun verhaal goed te doen.

Tips

  • Praat over je bipolaire stoornis met vrienden, familie en je eventuele partner. Zij kunnen je steun bieden en helpen om een nieuwe manische of depressieve periode te herkennen. Het praten over jouw stoornis kan jou ook helpen deze te accepteren.
  • Probeer regelmatig te leven. Ga op tijd slapen, sta op tijd op en eet op gezette tijden. Op die manier creëer je rust en stabiliteit in je leven.
  • Zorg voor voldoende lichaamsbeweging. Kijk wat jij ontspannend vindt, bijvoorbeeld fietsen, wandelen of zwemmen.
  • Vermijd het gebruik van alcohol en drugs. Het gebruik van drugs en het drinken van alcohol heeft een slechte invloed op jouw bipolaire stoornis. Je kunt sneller manische en depressieve episodes krijgen die erg heftig kunnen zijn.
  • Zorg ervoor dat je niet eenzaam wordt. In je depressieve periode is het goed om mensen op te zoeken, ook al staat je hoofd er niet naar.
  • Probeer in je manische periode risicovolle, spannende situaties uit de weg te gaan.
  • Probeer te herkennen wanneer een nieuwe manische of depressieve periode zich aankondigt. Dit is ook een onderdeel van de behandeling. Neem bij het naderen van een nieuwe episode direct contact op met je behandelaar.
  • Zoek professionele hulp om je bipolaire stoornis te behandelen en om met je bipolaire stoornis te leren omgaan. Blijf niet alleen met je klachten zitten.

Zoek meer informatie over je stoornis. De Vereniging voor Manisch Depressieve en Betrokkenen zet zich in voor mensen met een bipolaire stoornis.

  • Probeer begrip te tonen en een luisterend oor te bieden aan je zoon, dochter of vriend(in) met een bipolaire stoornis.
  • Wanneer jouw naaste in een manische periode zit, probeer dan niet de strijd met hem of haar aan te gaan. Laat voorzichtig weten dat je je zorgen maakt.
  • Probeer een steun te zijn voor je kind of vriend(in) maar realiseer je dat jij geen professionele hulpverlener bent.
  • Stimuleer je zoon of dochter om professionele hulp te zoeken om de bipolaire stoornis te behandelen.
  • Licht zelf de huisarts in wanneer jouw kind geen hulp wenst. Het is belangrijk dat hulpverleners op de hoogte zijn van de situatie.
  • Wanneer je zoon, dochter of vriend(in) een bipolaire stoornis heeft, kan dit voor jou erg heftig zijn. Let goed op jezelf en schakel wanneer nodig hulp in.

Contact ons