Drs. A. de Lely

Een psychose?

Een psychose is een stoornis in de realiteitstoetsing, dat wil zeggen dat het contact met de werkelijkheid is gestoord. Psychotische verschijnselen zijn wanen, hallucinaties en verstoring van de gedachtegang. Een waan is een denkstoornis waarbij sprake is van een andere denkwerkelijkheid. De patiënt staat zelf in het middelpunt. Voorbeelden zijn achtervolgingswaan/paranoïde, beïnvloedings-, grootheids- en schuldwaan. Een hallucinatie is een bewegingsstoornis. 

Vormen van hallucinatie zijn gehoorhallucinatie (meest voorkomend), hallucinatie van het zien, een gevoels-, reuk- en
smaakhallucinatie. Bij verstoring van de gedachtegang kun je denken aan te snel of te langzaam denken, een stroom van opeenvolgende gedachten, onbegrijpelijke verbanden of geen samenhang in het denken, moeite met concentreren of onthouden en een ‘defecte’ filter.

Psychose is een symptoom in het kader van:

• schizofrenie: – begint vaak op jonge leeftijd
                          – kenmerkend is de knik in de levenslijn
                          – kent veel verschillende variaties
• depressie of manie:- stemmingsstoornis, waarbij men psychotisch kan
worden; het grote verschil met schizofrenie is dat men, als het voorbij
is, weer voortgaat op het oude niveau. Dit is bij schizofrenie niet het geval.
• voorbijgaande reactie op belastende gebeurtenis  

• organische aandoening: – verslavende middelen
                                              – vergiftiging
                                              – infectie
                                              – kanker
• onbekend

Behandeling

Een psychose kan worden behandeld door een GGZ instelling. Dit kan ambulant of middels opname geschieden. De behandeling bestaat uit twee pijlers: pillen en
praten. Bij medicijnen gaat het om antipsychotica. Deze onderdrukken psychotische symptomen en voorkomen terugval (preventie). Vaak zijn er naast antipsychotica nog andere medicijnen nodig. In gesprekken is het belangrijk dat de diagnose wordt besproken. Ook moet er psycho-educatie gegeven worden. Dat betekent dat er informatie en uitleg wordt gegeven over de psychose. Verder is steun en structuur erg belangrijk in de gesprekken. Belangrijk is een goede behandelrelatie: veiligheid en vertrouwen zijn noodzakelijk. 

Ook is het belangrijk dat de nabije omgeving/familie wordt betrokken in de gesprekken. Tenslotte kan er tijdens de behandelcontacten ook worden gekeken of er crisisopvang nodig is.
Wat kun je doen als familieleden of vrienden Eerst enkele kanttekeningen: De rol van hulpverlener is heel anders dan de praktijk van een ervaringsdeskundige. Ook is de ene psychose de andere niet. Verder is de vraag wie de patiënt is: je kind, echtgenoot, ouder? Tenslotte is er verschil tussen acute of chronische psychose.

Omgaan met:

  • doe zoals u zelf benaderd wilt worden (respect, helpen als hulp nodig is)
  • ga na wat uw familielid denkt of voelt
  • psychotische belevingen niet ontkennen of bevestigen
  • houdt het eenvoudig (korte zinnen, positief formuleren)
  • zorg voor rust
  • geef ruimte
  • alert zijn bij gevaar
  • signaleer ‘vroege tekenen’
  • motiveer tot gebruik van medicatie en hulpverlening
  • denk in kleine stapjes
  • negeer wat je niet kunt veranderen
  • stel grenzen
  • zie de hulpverlener niet als onfeilbaar
  • onderschat de waarde van uw inbreng niet
  • neem geen taken van hulpverlener over, maar zie de hulpverlener als
    bondgenoot (NB dient wederkerig ook zo te zijn)
  • houdt het contact open, vooral als u niet tevreden bent
  • deel uw vragen en zorgen met anderen (ook delen met God!)
  • zorg dat u geïnformeerd bent! Neem tijd voor uzelf
  • zoek geen schuldigen
  • onderken gevoelens van schaamte, onmacht en boosheid
  • geef uitleg aan de buitenwereld (niet iedereen hoeft alles te weten; enkelen
    dienen wel op de hoogte te zijn)

Contact ons